Αρχική Νεάπολη airtickets.gr Επικοινωνία

Νεάπολη Λασιθίου Κρήτης

 

Μια σύγχρονη αναπτυγμένη πόλη που σέβεται τηv ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου, διατηρώντας όλα εκείνα τα στοιχεία τα οποία αναδεικνύουν και επιβεβαιώνουν τον ρόλο που αξίζει στο Απάνω Μεραμπέλο: της πολιτιστικής "γωνιάς" της ευρύτερης περιοχής.

Ιστορία

 

Η Νεάπολη είναι το διοικητικό κέντρο του Απάνω Μεραμπέλου. Η νεώτερη ιστορία της αρχίζει τα 1868:
Ο διοικητής της περιοχής Κωστής Αδοσίδης Πασάς, εγκαθίσταται στο "Καινούργιο Χωριό", το μετονομάζει Νεάπολη και οργανώνει την πρώτη πρωτεύουσα του νόμου Λασιθίου. (Παραμένει πρωτεύουσα ως το 1904).


Εκείνη την εποχή μπήκαν τα θεμέλια για μια οργανωμένη σύγχρονη πόλη, κτίστηκαν αρκετά στον αριθμό δημόσια επιβλητικά κτίρια. Τα περισσότερα από τα οποία λειτουργούν και σήμερα, ενώ κάποια άλλα αναπαλαιώνονται.

Η πόλη

 

Στην πόλη λειτουργούν: ΔΟΥ, Δημόσια Κοινωφελή Ταμεία, ΕΛ.ΤΑ., Αστυνομικό Τμήμα. Yποθηκοφυλάκειο, Καταστήματα Τραπεζών, Αγροτικό Kτηνιατρείο, Γραφείο Γεωργικής Ανάπτυξης, Νοσοκομείο - Κέντρο υγείας, Παιδόπολη του Εθνικού Οργανισμού Πρόνοιας. Είναι η έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας Και του Πρωτοδικείου Λασιθίου.

 

Στο κέντρο της πόλης, βρίσκεται το στολίδι της: η κεντρική πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου. Εκεί και το Δημοτικό Πάρκο. Ένας χώρος οργανωμένος με παιδικές χαρές, τεχνητή λιμνούλα και δημοτικό περίπτερο για φαγητό και καφέ. Στην ανατολική πλευρά του πάρκου βρίσκεται η πλατεία Δικαστηρίων, χώρος που τα τελευταία χρόνια κυρίως, χρησιμοποιείται για πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η αγορά της πόλης είναι απλωμένη στον κεντρικό και στους γύρω από αυτόν δρόμους, δυτικά της πλατείας Ελ. Βενιζέλου.

 

Διαθέτει μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ένδυσης, ειδών λαϊκής τέχνης, τροφής και ψυχαγωγίας. Εδώ στη Νεάπολη ένα από το πιο παλιά και φημισμένα επαγγέλματα είναι αυτό του Χαλκουργού! Διατηρούν την τέχνη τους όπως την κληρονόμησαν από τους προγόνους τους. Eπίσης το παλιό τσαγκάρικο, το εργαστήρι ξυλογλυπτικής δίνουν το δικό τους χρώμα στην αγορά της πόλης.

 

Την εποχή του φθινοπώρου ανοίγουν στην ευρύτερη περιοχή, το "καζάνια". Παραδοσιακά αποστακτήρια, όπου παράγεται η ρακή. Ένα εντρύφημα που καταλήγει σε μια ευρηματική διαδικασία κεφιού και γλεντιού. Ιδιαίτερη αίσθηση δημιουργεί η λειτουργία αρκετών παραδοσιακών καφενείων. Ρακή, κονιάκ (συνοδεία μέντας), αφεψήματα, γλυκό του κουταλιού και η φημισμένη σουμάδα, η οποία παράγεται από τον καρπό του πικραμύγδαλου, άφθονο στην περιοχή του Επάνω Μεραμπέλου.

 

Η επίσκεψη στις παλιές γειτονιές της Νεάπολης, είναι αναμφισβήτητα μια έκπληξη, λιθόστρωτες πλατείες και καλντερίμια (πλατεία Βερντέν), παλιοί μύλοι (συνοικία "ΑπάνωΜύλοι"), παραδοσιακές βρύσες (Βρυσαλάκι), πέτρινα σκαλοπάτια (περιοχή Αφέντη Χριστού -Πέρα Γειτονιά). Αρκετά στον αριθμό τα νεοκλασικά κτίρια (κάποια σήμερα είναι ακατοίκητα) σημαίνουσας ιστορίας και αρχιτεκτονικής. Εντύπωση προκαλεί ο μεγάλος αριθμός των εκκλησιών, που είναι διασκορπισμένες στις γειτονιές της πόλης. Κάποιες από αυτές, λειτούργησαν και ως "Κρυφά Σχολειά" στην περίοδο της Τουρκοκρατίας όπως ο δίκλιτος Ναός του Αγίου Ιωάννου στη πλατειά Βερντέν, που σώζεται και σήμερα.

 

Επισκέψιμοι χώροι

 

Φυσικό μνημείο ιδιαίτερου κάλλους το Πασχαλίγο, βρίσκεται στην πλαγιά του βουνού "Καβαλαρά" στη νότια πλευρά της Νεάπολης. Ένα μικρό δάσος από πρίνους, τρεχούμενο νερό από χείμαρρο και μια μικρή πηγή. Μνημείο ανεκτίμητης ιστορικής αξίας είναι η Μονή Αγίου Αντωνίου (Καθολικός Ναός) που βρίσκεται στη θέση "Φραρώ". Εκεί μεγάλωσε ο μετέπειτα Πάπας της Ρώμης Αλέξανδρος ο Ε'. Σήμερα γίνονται προσπάθειες αναστήλωσης και ανάδειξης του μνημείου. Λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά από την πόλη, με κατεύθυνση προς βόρεια -βορειοανατολικά, συναντάμε τους οικισμούς του Δήμου Νεάπολης.

 

Γραφικότατοι οικισμοί οι περισσότεροι οπό τους οποίους έχουν "ειδικό βάρος" ιστορίας και πολιτιομού. Οι κάτοικοι ασχολούνται περισσότερο με την αγροκτηνοτροφία. Έκδηλα είναι τα σημάδια της εγκατάλειψης σε πολλούς οικισμούς αν και τα τελευταία χρόνια αρχίζουν και ξαναπαίρνουν ζωή. Οι Κουρούνες με τα καφενεδάκια και τους φιλόξενους κατοίκους, ο Νοφολιός, όπου εκεί ξαναζωντανεύει οιγά οιγά το παλιό ερημωμένο σχολείο με τη μετατροπή του σε πολιτιστικό στέκι. Η Μονή των "Ξερών Ξύλων", τα γραφικά Περάμπελα με την πολιά Μονή "Παναγία π Περαμπελιανή" με ενδιαφέρουσα ιστορία, ο Δίλοκος, ο Κουδουμάλος, ο Φινοκαλιός. Εκεί και το ξωκλήσι του Αγίου Ανδρέα. Μία εκκλησία που είναι χτισμένη κυριολεκτικά μέσα σε σπηλιά. Επίσης ο Αμυγδαλιάς και ο Σούβλος, κοντά στις ακτές του Απάνω Μεραμπέλου. Όλη αυτή η πλευρά έχει μείνει σχεδόν ανέπαφη στο χρόνο, διατηρώντας το χρώμα της περιοχής.

Ο Μητροnολιτικός Ναός

 

Ο Mητροπολιτικός Ναός της Κοιμήοεως της Θεοτόκου (Μεγάλη Παναγιά) βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και ξεχωρίζει για την επιβλητικότητα του. Δίπλα στο Ναό είναι το Επισκοπείο της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας και το γραφικό εκκλησάκι της Παναγιάς της Φερμαλίνος.


Μουσεία

 

Στη νότια άκρη της πλατείας της Νεάπολης βρίσκεται το Λαογραφικό Μουσείο της Πολιτιστικής και Λαογραφικής Εταιρείας Απάνω Μεραμπέλου (ΠΛ.ΕΑ.Μ), στον α/ όροφο ενός εξαιρετικού Μπάουχαουζ κτιρίου. Ένα μουσείο που φιλοξενεί στις αίθουσές του όλο τον πολιτισμό και την ιστορία του Μεραμπέλου. Στο κτίριο του πρώην Ορφανοτροφείου, σε μια κατάλληλα ανακαινισμένη αίθουσα, λειτουργεί η αρχαιολογική συλλογή Νεάπολης. Αποτελείται οπό ευρήματα της Δρήρου και της ευρύτερης περιοχής.

Αρχαιολογικός χώρος Δρήρου

 

Ανατολικά της Νεάπολης, πάνω στο ύψωμα του λόφoυ "Άγιος Αντώνιος" με το ομώνυμο εκκλησάκι, βρίσκεται η Δρήρος. Μια από τις σπουδαιότερες αρχαίες πόλεις της Κρήτης. Το 1855 βρέθηκε από γεωργούς μία πετρά τετράπλευρη όπου ήταν γραμμένος και στις τέσσερις πλευρές ο όρκος των εφήβων της Δρήρου. Η επιγραφή μεταφέρθηκε στο Ηράκλειο και από εκεί στο Επιγραφικό Μουσείο Κωνσταντινουπόλεως από τις τότε Τουρκικές αρχές. Η επιγραφή, γραμμένη σε δωρική διάλεκτο ήταν ο ιερός όρκος των νέων της Δρήρου στην εστία, την εν Πρυτάνιω στον Δία, τον Δία τον Ταλαίον, στον Απόλλωνα τον Δελφίνιον, την Άρτεμις και όλους τους άλλους θεούς του Ελληνικού πάνθεου.

 

Οι κυριότεροι μελετητές της Δρήρου ήταν ο Ξανθουδίδης (1917), Demarghe (1932), Σπύρος Μαρινάτος. Οι ανασκαφές, κυρίως, από τους τρεις παραπάνω σημαντικούς αρχαιολόγους έφεραν στο φως ευρήματα ιδιαίτερης αρχαιολογικής σημασίας όπως τα τρία αγαλματίδια από λεπτό χάλκιvo έλασμα (πολύτιμα αρχαϊκά σφυρήλατα που σήμερα φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Ηρακλείου) τα πρώτο στο είδος τους.

 

 

Βραχάσι - Σίσι

 

Το Βραχάσι είναι ένα ιστορικό χωριό, χτισμένο αμφιθεατρικά στη νότια πλευρά του "Αναύλοχου".
Έχει αναδείξει σπμαντικούς ανθρώπους του πνεύματος καθώς και μεγάλους αγωνιστές όπως ο Κων/νος Σφακιανάκης που διετέλεσε και αρχηγός των έξι ανατολικών επαρχιών στην επανάσταση του 1866-1869. Προτομή του οπλαρχηγού υπάρχει σήμερα στην πλατεία του χωριού.

Μπαίνοντας στο χωριό από την ανατολική είσοδο (παλιός εθνικός δρόμος Αγ.Νικολάου - Ηρακλείου) συναντάμε την πλατεία, με παραδοσιακά καφενεδάκια και μαγαζιά για φαγητό. Ένας δρόμος παράλληλα με τον κεντρικό δρόμο του χωριού, οδηγεί στα στενά δρομάκια του Βραχασίου. Περπατώντας θα συναντήσετε μια παλιά βρύση και τους παλιούς επιβλητικούς ανεμόμυλους.
Ανηφορικά στην βορειοδυτική πλευρά, βρίσκεται η δεύτερη πλατεία, ίσως και η πιο γραφική. Ο φημισμένος Πλάτανος με την λιθόστρωτη πλατεία απλώνεται μπροστά σου. Εδώ συναντάς τη βρύση. Δροσιστικές στιγμές ξεκούρασης με το κρυστάλλινο νερό της, που πηγάζει από τον Αναύλοχο. Σημαντικό ιστορικό μνημείο, παλιό μοναστήρι και επαναστατικό κέντρο η εκκλησία του Άη-Γιώργη του Βραχασώτη με το επιβλητικό καμπαναριό του, πρωτότυπης αρχιτεκτονικής που απέχει περίπου 3 χλμ. από 10 χωριό.

ΣΙΣΙ

 

Παραλιακός οικισμός, το πιο οργανωμένο τουριστικό μέρος του Επάνω Μεραμπέλου. Οργανωμένη παραλία (περιοχή Μπούφος), αρκετές επιχειρήσεις τροφής, ένδυσης, πολλά ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Νυχτερινή ζωή με εστιατόρια και μπαρ συμπλπρώνουν το παζλ τπς ψυχαγωγίας. Το πιο σημαντικό φυσικό μνημείο του είναι το λιμάνι -φυσικός όρμος, προσιτός σε μικρά σκάφη. Χρησιμοποιήθηκε στις κρητικές επαναστάσεις ως τόπος εκφόρτωσης όπλων και πυρομαχικών για τους επαναστάτες του Επάνω Μεραμπέλου.

Αγ.Αντώνιος

Έδρα πρώην κοινότητος που περιελάμβανε τους οικισμούς Κουνάλι, Τσαμπί, Φραθιάς, Άγιος Αντώνιος, Ανώγεια και Αμυγδαλόλακος. Ένα μικρό γραφικό χωριό κοντά στις βορειοδυτικές ακτές του Επάνω Μεραμπέλου.


Η διαδρομή για να επισκεφτεί κάποιος τον Άγιο Αντώνιο και τους γύρω οικισμούς είναι γεμάτη εκπλήξεις. Ο δρόμος ξεκινά μέσα από το χωριό Λατσίδα με κατεύθυνση βόρεια-βορειοδυτικά.Πρώτα συναντάμε τον οικισμό Κουνάλι και λίγο πιο πέρα το Τσαμπί. Εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα τοποθεσία, η "Κοκκινόβαρη". Επίσης, οι γειτονικές "Κατσοπρινωτό" και "Καβροχώρι" όπου κατά καιρούς έχουν ανεβρεθεί θραύσματα πήλινων αγγείων.


Στηv επίσης γειτονική τοποθεσία "Τρόχαλος" βρέθηκαν ερείπια παλαιών κτισμάτων.Ο δρόμος ξεκινά μέσα από το χωριό Λατσίδα με κατεύθυνση βόρεια-βορειοδυτικά.Πρώτα συναντάμε τον οικισμό Κουνάλι και λίγο πιο πέρα το Τσαμπί. Εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα τοποθεσία, η "Κοκκινόβαρη". Επίσης, οι γειτονικές "Κατσοπρινωτό" και "Καβροχώρι" όπου κατά καιρούς έχουν ανεβρεθεί θραύσματα πήλινων αγγείων. Στηv επίσης γειτονική τοποθεσία "Τρόχαλος" βρέθηκαν ερείπια παλαιών κτισμάτων.
Σε απόσταση 2 χλμ. περίπου, συναντάμε τον Άγιο Αντώνιο και στο τέλος της διαδρομής βρίσκεται ο οικισμός "Ανώγεια" κτισμένος στο ύψος απότομης, σχεδόν κάθετης προς την θάλασσα, βουνοκορφής. Μπροστά απλώνεται το Κρητικό πέλαγος ενώ διακρίνεται μεγάλο μήκος της βόρειας ακτής της Κρήτης προς δυτικά και ανατολικά.

 

ΚΟΥΝΑΛΙ

 

Είναι το πρώτο χωριό που συναντά κανείς οδεύοντας προς την πάλαι ποτέ έδρα της Κοινότητος Άγιου Αντωνίου. Λιγοστοί οι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία και κτηvoτροφια, ωστόσο μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι κατέστησαν το χωριό τους πολιτιστικό κέντρο της περιοχής λόγω και του αναπτυξιακού και λαογραφικού συλλόγου. Τοπικό και λαϊκό πανηγύρι γίνεται στις 29 Αυγούστου που γιορτάζει η εκκλησία του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου.